Twee watervalle, ‘n meer, ‘n maanlanding en puffins!

Foto: Kate Blake

Daar is drie soorte puffins in die wêreld, maar hierdie een wat in Ysland broei is die Atlantiese puffin. Die helder oranje bek is broeidrag en seisoenaal. 60% van die wêreld se puffins broei in en om Ysland en hier is tussen 8-10 miljoen van hulle. 

Ons het vandag 300km afgelê met ons 4x4 bus, 22000 treë gegee tussenin. Ons is 07:45 weg uit Akureyri en het na 20:00 in Bakkageroi aangekom. Die location hierbo wys waar ons vannag slaap en die rooi pyl wys waar die puffin gemeenskap broei. Dit was vir my die ultimate in ‘n dag vol hoogtepunte. 

Ontbyt is elke dag ingesluit by ons gastehuise. Die res koop ons langs die pad. Vanaand het ons catfish en groente gehad. Dit was uit die heel boonste gestoeltes. 

Ons dag begin by Godafoss. ‘n Foss is ‘n waterval. 

Hierdie is wortel-lose vulkaniese kraters wat ontstaan het toe kokende lawa massas die Myvatn meer getref het. Dis soos as ons fudge maak en wag tot die groot stadige borrels kom in die kookproses. 

Elke stukkie rots, grond en oppervlak wat jy sien in Ysland is lawa rots. 

In hierdie lawaveld het ons meer as ‘n uur spandeer en ek kon nie my mond toekry nie. Hy was pal oop in stomme verbasing. Dis kokende moddergate in skilderagtige kleure. 

Dettifoss

Dettifoss (waterval) in Noordoos Ysland

Geysers in lawaveld. 9 van die 12 VSA ruimtevaarders wat al op die maan geloop het, het in sentraal Ysland geoefen, omdat die terrein so baie dieselfde is. 

Dis nou halftien en die son skyn my uit my bed uit! Ongelooflik!

Ek voel vanaand amper of ek ook nou maar kan doodgaan. Ek het gesien wat ek wou. En tog weet ek dat môre net so baie gaan oplewer. As jy nog ooit gewonder het of jy Ysland moet besoek… nou weet jy. Moet nie twyfel nie. Ek kom verseker weer. 

Die Yslanders is aanpasbare mense wat die lewe vat soos hy kom. Hulle besef hulle is kuiergaste in ‘n land waar die natuur ontsagwekkend magtig is. Baie van hul humor draai oor die weer. ‘If you don’t like the weather, wait 5 minutes.’

Hulle lag maklik en lank. Ons kan baie by hulle leer. 
 

Akureyri 18 Junie 2023

Vandag was fantasties! Ons het 07:15 vertrek uit Reykjavik en 400km gery tot by Akureyri aan die noordkus van Ysland. Net na ons vertrek sien ons ‘n Arktiese Vos 🦊. Dis die enigste inheemse soogdier in Ysland. Al die ander is deur mense ingebring. In die somer is hy bruin en in die winter wit, maar vanoggend s’n was bruin met ‘n wit stert, so hy is nog besig om sy winterjas af te gooi. Hy was te vinnig vir my kamera, maar ek het ‘n prentjie op google gesoek om julle te wys:

Arctic Fox met sy winterjassie.

Net buite Reykjavik gaan ons in ‘n tonnel onderdeur die see. Die tonnel is 6 km lank. 

Lawaveld

Middagete

Akureyri se verkeersligte se rooi lig is in die vorm van ‘n hart. 

Die 3 vrouens op die foto links van my is drie sussies uit ‘n familie van nege susters! Carin regs van my is Sue se dogter. 

Vanmiddag gaan ons met ‘n boot op Fjord 

Eyjafjörður.

Die hoofdoel is walvisse kyk, maar ons sien talle ongelooflike voëls (arctic turns, fulmars by die hope) dolfyne en ‘n humpback wat ons lank vermaak. Die uitsigte op die berge rondom die fjord is onverbeterlik. 

Ons slaap vanaand in ‘n pragtige gastehuis langs die fjord met ‘n aandete uit die boeke en ‘n warm buite bad. 

Nou gaan ek eers die uitblokgordyne dig toetrek en heerlik slaap na ‘n uithalerdag!

 

Petta Raddest!

En so land ek vir die eerste keer in my lewe op Keflavik Internasionaal net buite Reykjavik in Ysland. Dit laat my baie dink aan Patagonië in Suid-Amerika. Ons gaan deur paspoortbeheer en stryk aan bagasie toe. Na ‘n goeie dertig minute se sinkende gewag vir my tas, moet ek die tragedie in die oë kyk. My tas is nie op die lopende band nie. Ek voel verslae en stap maar aan na die tannie agter die sekuriteitsglas. Sy gee my ‘n papier om in te vul en vra my adres en sê hulle sal dit by my afgelewer voordat ek oor 9 dae Ysland verlaat. My kop hardloop deur my tas en deur my intense behoefte om na drie lang vlugte te stort en skoon klere aan te trek. Ek is stom. En hulle noem ons ‘n derdewêreld. Na nog minute sê ek vir haar ek gaan net nog een keer terugstap na die band toe. Ek bid kliphard. En daar op die vlak langs die ander vervoerband staan my oranje tas in sy blou plastiek gewaadjie wat op Kaapstad Lughawe opgesit is. Prys die Here! Ek hardloop na die Tannie agter die glas en haar halleluja is harder as myne. Sjoe! Dit was amper. Nie weg nie. Net by die buurband afgelewer. 

Die ‘flybus’ is die beste manier om van die lughawe af in die stad te kom. Dis 25 minute se ry tot by die Flybus terminaal in die stad en daar klim ons oor. Die bruin lyn bring my tot voor Hotel Cabin. Ons ontmoet vanaand ons groep en toerleier. 18:00 in die ontvangsarea. 

Ek stap gou Kronan 8-21 toe en dit kon net sowel ‘n kleiner SPAR in Piketberg gewees het. Baie dieselfde. Behalwe die self uitcheck en betaal geriewe. Hande-arbeid is duur en skaars hier. 

Ons is ver meer as 12 in die groep. Eks nog nie seker hoekom nie. Francois, ons toerleier verduidelik dis na Covid getalle. Hul webblad moet nog die na Covid opdatering beleef. Maar dis oulike mense uit Amerika, Switserland, Australie, SA, Canada en Tasmania. Almal toer gereeld en ken van. Die ouderdomme wissel van 30 tot 80, maar ek skat ek val in die jong helfte. 

Dit is vandag Ysland se onafhanklikheidsviering. Dis hoekom Icelandair vir ons almal ‘n stukkie karamelkoek met ‘n vlaggie gegee het. Hulle het in 1944 onafhanklikheid verkry van die Deense Koningskap. 79 jaar later. 

‘n Gedeelte van ons groep.

Francois is ons toerleier. Hy is ‘n Belg wat al 11 jaar hier bly en met ‘n vrou van Singapore getroud is. 

My aandete by Hill2 restaurant. Hierdie week sal ek mooi moet beplan. Die slaai en sparkling water was R600. 😳

Ons 4x4 bus vir die week. 

Dit is nou 21:50 en dis hoe lig dit buite is. Die son gaan hier bykans nooit onder nie. Van 01:30 tot 03:30 raak dit 1 skakering dowwer. Dis al. My kamer met blokgordyne, maar ek is so moeg, dit sal my nie eens pla nie. ‘Goddanot’ beteken goeienag. Ons moet 06:30 ontbyt eet om 07:15 te ry. Môre gaan erg opwindend wees. Ons ry meer as 2000 km hierdie week reg rondom die eiland!

Die mense hier glo:

No such thing as bad weather, just bad clothing.

Hulle slogan is Petta Raddest! Alles sal reg uitwerk. Hier hoef jy bv nooit te vra vir ‘n aparte rekening by ete nie. Almal betaal apart en jy gee geen ekstra tips nie. Dis alles reeds ingesluit. Baie maklik. 

17 Junie is ook Tannie Colla se verjaarsdag. 

Goeie nagrus. Goddanot!

Van die Kaap van Storms na die Land van Vuur en Ys!

 

Dis eers toe die plakker onder my voete sê ‘international passengers only’ dat dit my hard tref. Ek was lanklaas oorsee. Voor covid laas. Dis tyd. Die opwinding in my beur om uit te kom. Ysland! Vreemd. Onbekend. Nuut. Anders. Dis wat ek nou nodig het. 

Ek vlieg met Qatar lugredery van Kaapstad na Doha. En weer met hulle van Doha na Dublin en dan met Icelandair na Reykjavik. 

Die Tannie langs my op die eerste vlug vra of ek asb die Oom se selfoon op ‘airplane mode’ kan sit en haar help om by ‘n fliek uit te kom. Dis immers beter as ‘n skreeuende baba en ek doen dit graag. Die tegnologie het baie verander sedert 2019. Invlug wifi, kaartbetaalskandeerder in elke sitplek, kragpunte orals en 360grade kameras reg rondom die vliegtuig wat mens op jou skerm kan bewonder. Fantasties. 

Hierdie interessante foto het my selfoonkamera geneem van binne en buite die vliegtuig. Ja dis die fliektannie wat die photobomb ding doen🤣

Die eerste vlug is 9 uur en 40 min en daar is baie tyd om die wêreldkaart op my skerm te gebruik om Ysland verder te bekyk. Ek en my ouers het reeds my hele toerplan op google earth deurgetoer en daars so baie om na uit te sien. 

Hoekom Ysland? Baie van julle het gevra. Wel, dis buitengewoon, anders, nog relatief ongerep en ek het al so baie dokumentêre daaroor gekyk. Paul Hollywood se City Bakes reeks het die laaste strooi op hierdie kameel se rug gesit en siedaar!

Ysland het die oudste aaneenlopende demokrasie in die wêreld (sedert 930 na Christus) en die Golden Circle avontuur wat ek vanaand begin, sluit ‘n besoek aan hulle parlement is. Bier was heeltemal verbode in Ysland tot 1989. Een uit elke tien Yslanders het al ‘n boek gepubliseer. Hierdie Vikings kook! Maar ek hardloop nou my storie vooruit… Op die oomblik sit ek nog in ‘n lounge op Dublin se lughawe en het 14 Euro ekstra betaal vir ‘n venstersitplek oppad Ysland toe. Ek het ook hier geld geruil en het vir die eerste keer Icelandic Krona in my hand. Nogal ‘n 5000 Krona noot. Daar is 7 IKS op ‘n Rand. 

Ek toer Ysland saam met G Adventures. 12 mense in die groep. Ek ken nog niemand nie, maar dit sal vanaand verander. 

Hierdie pragtige gesegte kry ek op Kaapstad Internasionaal. Dit is erg toepaslik op ‘n paar vergaderings waarin ek die afgelope tyd was. 

Warm liefde en groete uit die koue!

Hanlie

Ode aan Colla Swart

 

Gistermiddag kry ek die kort boodskap: Colla is dood.

Dit is haar dogter Maryna wat bel. Albei van ons se stemme sukkel om uit te kom. Amper 93, maar steeds ’n groot skok.

My liefste Tannie Colla. Die res van gisteraand en vandag verkneukel ek my in onthou...  En daar is so baie:

Ek het haar ontmoet in 2013 toe sy al 82 was.  Sy het Munisipaliteit toe gebel en gevra dat ek haar moet kom sien.  Ek het uitgevra waaroor, maar sy wou nie oor die foon praat nie. Face to face is eerliker, het sy altyd gesê.  Ek het voorgestel dat ek haar daardie Vrydag vir tee kry by Tillies.  Tillies is die saamkuierplek op ’n Vrydag by die Ouetehuis.  Sy het dit beleef dog ferm van die hand gewys.  Sy het nie tyd vir tee nie, was die antwoord. Sy wil besigheid praat.  En so het ek haar die volgende dag gaan besoek en gehoor van haar bekommernis oor die ouermense wat nie meer genoeg stap nie omdat Piketberg se bulte te steil is.  Die Munisipaliteit moet bankies opsit op al die kontoere rondom die Ouetehuis en sy sal hulle aan die stap kry.  Ek wou nog verduidelik dat dit reg is, maar ons sal dit eers moet adverteer op al die erfeienaars voor wie se huise die bankies moet staan, toe het sy reeds die plan geteken, die toestemmings verkry en siedaar!  Die bankies is twee weke later geinstalleer.

En so het my vriendskap met Colla begin. Sy wou nooit Tannie wees nie. Ek kom uit ’n ordentlike huis en kon nie vir iemand ’n dekade en meer ouer as my ouers op hul naam sê nie.  Min het al met Colla verskil en gewen. So in haar teenwoordigheid was dit Colla en as ek vir ander van haar vertel, was dit Tannie.

Ons kon heerlik sing... Sy het gehou van ’n uitstappie en avontuur en my soms gebel en gesê dis tyd. Dan ry ons. Ons sit die cd-speler in my motor (ja ek het nog so ’n ding) kliphard en dan sing ons.  Jo Black was ons gunsteling.  “Voel jy die genade”.  Piekenierskloof Lodge se stoep vir ’n whiskey.  Die vonkel in haar oog as sy ’n dubbel bestel en ek ’n single. Citrusdal se koffiewinkel teen die bult, Piket Boberg se mark of sommer net ’n kuierplek in Piketberg. Sy was altyd "game" vir alles.  Tydens ons laaste markdag op die berg wil sy die toilet besoek en ek stap met haar oor baie ongelyke terrein na die eco-toilet van saagsels.  Oppad af stap ek voetjie vir voetjie voor die rooiperd uit (die rooiperd is haar kombinasie stapring en rolstoel wat sy die laaste 5 jaar gebruik).  Op ’n stadium gaan sy staan en uiter kliphard: Oeeee, as my kinders my nou moet sien, sal hulle verenig in gebed...  Ek het maar net gelag en gesê: Colla, jy laat dit klink of ons iewers aan ’n yspiek in die Himalayas hang!

Sy kon ure oor haar jare in Kamieskroon vertel en toe sy as jong meisie gewerk het in Springbok by die Munisipaliteit. Haar baas het op ’n keer vir haar gesê: “Why be difficult, when with a little more effort, you could be impossible.”

In 2017 word ek summier ingeroep om haar te leer om haar tablet te kan gebruik. Toe was sy reeds 87 en steeds baie leerbaar.  Sy wil kan whatsapp’e stuur met stemboodskappe, fotos en die hele katoetie.  Haar eerste stemboodskap aan my as deel van ’n oefenlopie: "Hanlie, dit is die song wat die Danube rivier in Wene blou gemaak het. Dit is al wat ek wil sê.” Niks aan Tannie Colla was ooit net gewoon of afgesaagd nie.  Ek kon ure aan haar lippe hang.

Sy’t talle rympies uit haar kop geken en dit tydig en ontydig in geselskap opgesê.  “Good luck to the duck who swims in the sea... and bugger all boys who don’t like me...”  En dan lag sy haar lekker lag uit haar maag uit.

 

Ek en Tannie Colla met haar rooi perd by Piket-Boberg se mark - April 2021

Een middag is ons op Piket-Boberg toe. Ons wou net in die natuur kom. Ek het ’n piekniek gepak en toestemming gevra by die grondeienaar. Ons het eers die lande vol sewejaartjies gaan kyk. Sy met haar loopring. “Ek gaan gou heuweluit Colla, roep ek in die drafstap.” Ek neem aan sy bly by die motor. Maar met Colla moes mens nooit aanneem nie. Toe ek bo-op die bult staan en fotos neem is sy langs my. Koppigheid gee krag in haar kort bene.  Lewer nog kommentaar ook oor die gehalte van die foto wat ek geneem het.  As professionele fotograaf kon sy nooit net na ’n foto kyk nie. Sy het dadelik begin evalueer oor komposisie, hoek van fotograaf en wat nog alles. In al die jare het ek een tevrede kopknik gekry.  Haar standaarde is hoog.

Later staan ons by die dam en sing uit volle bors. Sy wou altyd "Doen slegs U wil Heer" sing. Ons bulder dit uit oor die dam en die vallei. Vorm my en maak my, net soos U wil. Op u bly wag ek, nederig stil...

Sy was oneindig lief vir haar familie.  Haar drie kinders en skoonkinders. Haar kleinkinders en agter-kleinkinders.  Ek moes talle fotos kyk van almal se prestasies.  Haar seun se dood in Covid was ’n baie moeilike tyd. Sy het gevra dat ek vir haar Psalm 62 lees.  Toe ek klaar is, sê sy: Nou doen jy dit oor. Jy lees verkeerd.  Ek moes die 1953 vertaling gelees het en nie die 1983 nie. Sy prewel elke woord saam.  Ek het nooit die hart gehad om vir haar te vertel van die 2020 vertaling nie.

Haar verhuising na die Ouetehuis was nog ’n moeilike tyd.  En deur alles het haar verhouding met die Here bo-oor alles geskryf gestaan. Haar dankbaarheid vooraan.

Collatjie, liefste Collatjie... Ek sal nog ’n boek kan skryf met alles wat ek by jou geleer het.  Korrelkop, stunning korrelkop, kaalvoetkind, koningskind.  Ek hoor weer Jo Black...

Jy's net 'n mens
Hy is God
Maar jy sal nooit uit sy hand uit val
Sê my, voel jy die genade?

Jy's vrygekoop
Die prys is reeds betaal
Jy's skoongewas, 'n Koningskind
Sê my, voel jy die genade?

En die water loop
Ja, die water stroom
Sê my, voel jy die genade?
Maak net jou arms oop
Laat die trane loop
Sê my, voel jy die genade?

 

Ons trane sal nog baie lank loop. Ons voel die genade.

 

‘n Oomblik se indruk

Jy sit op die polisiestoep in Piketberg. Jys skaars hoër as die trappie. Jou voetjies skop skop na die blare en klippies op die trap. Daar lê ‘n vrou langs jou. Jonk maar stukkend geslaan. Daar’s bloed by haar oog. Sy’t haar kamerjas aan. Dis 10:06. Jou ogies is wakker, maar waaksaam. En toe is ek verby. Ek wonder wie jy is, waar jy bly en of daar iemand anders as jou dronk Ma is wat na jou kan kyk. Jys drie, moontlik vier. Waar’s jou Pa? Almal van ons het ‘n kromosoom van ‘n man gekry, maar het jy ‘n Pappa? Ek het lankal om die hoek by die poskantoor parkeer, toe my kop nog nie by die poskantoor is nie. Een uit elke vyf babas wat in ons munisipale gebied gebore word, word gebore uit ‘n vrou jonger as 18. Is jy een van hulle? Wat is jou kans op oorlewing? Of meer nog... jou kans op sukses. It takes a village kap my hart terug. Daar sal iewers ‘n omgee-tannie wees.  En toe ek uitklim weet ek: ek is ‘n Tannie. Die enigste uitstaande vraag is: gee ek genoeg om?

Jy’t Munisipaliteit toe gebel en gevra dat ek terugskakel. Jy wil met niemand anders praat nie.  Ek bel terug en jy vra dat ek jou kom sien. Dis dringend. Nee jy gaan nie oor die telefoon sê waaroor dit gaan nie. Dis te sensitief. Bedrog, dink ek en waarsku solank ons Interne Ouditeur. Ek slaan my dagboek oop en weet ek moet nog berge versit voordat ek oor twee dae met vakansie gaan. Ek beduie na die eerste moontlike datum na my terugkoms, maar jy wil niks weet nie. Vandag!

Ek skuif een vergadering, stel ‘n ander af, laat middagete oorstaan en sit af na jou huis toe. Ek was nog nooit daar nie. Julle ingang is van die boonste punt op die steil erf af. ‘n Netjiese rolstoel-ingang lyk nuterig. Ek wou dadelik kyk hoekom jy in ‘n rolstoel is, maar jou helder, blink, vriendelike oë laat nie los nie. Ek vra sommer reguit. Jy weet mos ek weet. Diabetes beduie jy. Vyf tone af in regtervoet en die linkerbeen af bo die knie. Niks aan jou vra vir jammerte nie. Jys vierregop, trots en lus vir die lewe. Ek sak in die rusbank neer en vra verder uit. Haastig om by die bedrog te kom en terug te kom in my kantoor. Jou plan is anders. Jy vertel rustig jou lewensverhaal tot jou vrou tuis kom. Ons drink tee en gesels kopstukke. Later kan my nuuskierigheid nie hou nie en ek vra na die rede vir my besoek. Jys merkbaar ontsteld as jy jou krisis met my deel. Oor disrespek, vervallende waardes en jeugverwaandheid. Eks dankbaar daars nie nuwe bedrog nie. Ons is altyd net so sterk soos ons heel swakste skakel...  Daai aand lê ek dankbaar en dink oor jou soort wat die gom is wat gemeenskappe bymekaar hou. Ek sal weer kom kuier. Ongenooid.

Haar naam is Lucy. Sy is lank en waardig in haar lounge uniform. Sy kom haal my half-ge-ete bakkie groen kerrie met rys. Smaak laf toe los ek dit. Dankie Lucy, sê ek sag en jou oë luier op my gesig. Hoe lank werk jy al op die lughawe, vra ek. Sestien jaar mevrou. Maar in die pandemie was ons ‘n tyd weg.  Het jy al gevlieg Lucy? vra ek die eerste vraag wat in my kop opkom. Nee mevrou, daai kan ek nie. Jys al terug in die kombuis toe ek nog wonder wat jy bedoel.  Het jy hoogtevrees dat jy nooit sal wil vlieg nie, of is vlieg net iets wat jy nog nooit binne jou bereik bedink het nie. Sestien jaar van vliegtuie sien land en opstyg. En ek vang myself droom daaroor om elke werker op Kaapstad Internasionaal wat nog nooit kon nie, te laat vlieg. Selfs sonder ‘n vliegtuig. Hoogtes bereik omdat jy kan!